Ông là “đại thần” ở vị trí HLV ném bóng, thậm chí có thể gọi là GOAT (hay nhất lịch sử) trong giới này — từng giúp Spurs hai lần vô địch, rồi giúp Thunder trỗi dậy và đăng quang. Nhờ sự chỉ dạy của ông, các cầu thủ nâng tầm ném bóng gồm tay ném huyền thoại Steve Kerr thời đầu; gồm Tony Parker và Leonard — những người từng giành MVP Chung kết với Spurs; cũng gồm double MVP Alexander của Thunder. Chip Engelland đã xây dựng danh tiếng lẫy lừng ở NBA. Mùa hè này, HLV trưởng Rockets Udoka khát nhân tài, đào ông từ Thunder về, kỳ vọng chữa dứt căn bệnh ba điểm yếu kém của đoàn quân thành phố Houston.
Engelland từng giúp tỷ lệ ba điểm của Spurs và Thunder lên hạng nhất liên đoàn; giờ ông lại đối mặt một thử thách lớn. Tỷ lệ ba điểm playoff 2025-26 của Rockets xếp chót liên đoàn — liệu Engelland có biến thối thành thần lần nữa?
Từng giúp sư đệ Kerr lột xác
Engelland là người Los Angeles chính gốc, mê bóng rổ từ nhỏ, từng làm ball boy cho UCLA và may mắn được HLV John Wooden chỉ điểm. Năm 1975 vào trường trung học Pacific Palisades, anh nhanh chóng trở thành ngôi sao số một của đội và năm cuối trung học dẫn đầu giải trung học Los Angeles về điểm trung bình mỗi trận.
Sau khi tốt nghiệp trung học, Engelland tới Đại học Duke chơi dưới HLV Coach K. Thời đại học anh chơi đủ ấn tượng; năm cuối NCAA lần đầu đưa vào đường ba điểm, Engelland ném 41/74 từ xa trong 24 trận, tỷ lệ 55,4%. Đáng tiếc thể chất của anh chỉ ở mức trung bình; draft 1983 bị bỏ trống, sau đó anh sang Philippines chơi bóng và từng trở thành cầu thủ nhập tịch Philippines, dự Jones Cup 1985.
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp của Engelland không tạo được tiếng tăm; sau giải nghệ ông trở thành HLV ném bóng, năm 1999 bước vào NBA làm trợ lý Pistons rồi sang Nuggets. Năm 2005, sau khi trở thành trợ lý Spurs, danh tiếng của ông bắt đầu nổi.
Đáng chú ý, trước khi Engelland nổi tiếng với tư cách HLV ném bóng, ông từng giúp tay ném huyền thoại Steve Kerr nâng tầm khả năng ném.
Steve Kerr với tư cách tay ném dự bị thần thánh ba lần giúp Bulls vô địch, hai lần góp công lớn để Spurs lên đỉnh; tỷ lệ ba điểm sự nghiệp 45,4% xếp hạng nhất lịch sử NBA — kỷ lục được xem là một trong những kỷ lục khó phá nhất của giải. Còn để trở thành tay ném huyền thoại NBA, người Kerr phải cảm ơn nhất chính là Chip Engelland.
Engelland là sư huynh của Kerr; khi Engelland thống trị ở Pacific Palisades High, Steve Kerr luôn theo dõi bóng của Engelland và ngắm đường cong ném tuyệt đẹp. Sau khi Engelland rời trường, Kerr một thời trở thành ngôi sao số một của đội. Kerr may mắn hơn Engelland: khi tốt nghiệp đại học, các đội NBA coi trọng ba điểm hơn, nên Kerr với thể chất bình thường vẫn có cơ hội vào NBA.
Năm 1993 sự nghiệp của Steve Kerr gặp nút thắt; tỷ lệ ba điểm mùa 1992-93 tụt xuống 23,1%. Để giải quyết vấn đề ném, Kerr tìm đến Engelland. Ông nhanh chóng tìm ra nguyên nhân tỷ lệ giảm: đầu gối Kerr mỏi đau do hao mòn, ảnh hưởng thăng bằng — chỉ cần chỉnh nhẹ khoảng cách giữa các ngón tay của tay ném là được. “Rất tinh tế. Trước khi tìm HLV Chip, tôi chủ yếu dựa vào ngón giữa để điều khiển độ xoáy bóng; HLV Chip bảo tôi phải xòe ngón tay, dùng ngón trỏ đẩy bóng nhiều hơn,” Kerr nói. Từ đó Kerr chỉnh nhẹ cách ném và ba điểm trở nên chuẩn xác hơn; mùa 1994-95 tỷ lệ ba điểm đạt 52,4%, cao nhất sự nghiệp.
Kerr và Engelland luôn giữ quan hệ tốt. Khi Kerr dẫn dắt tuyển Mỹ dự Olympic Paris 2024, Engelland là một thành viên trong ban huấn luyện của Kerr.
Giúp Spurs hai lần vô địch
Engelland là một trong những công thần hậu trường của triều đại Spurs; ở chức vô địch 2007 và 2014 ông đều đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt mùa 2013-14, tỷ lệ ba điểm Spurs 39,7% xếp hạng nhất liên đoàn — với tư cách HLV ném bóng, công của Engelland không nhỏ.
Sau khi Engelland trở thành HLV ném bóng của Spurs, Tony Parker và Leonard là hai cầu thủ hưởng lợi nhiều nhất.
Thời đầu Tony Parker giỏi đột phá ghi điểm nhưng ném giữa và ba điểm rất tệ. Năm 2005 lần đầu gặp Parker, Engelland ví anh như cầu thủ một tay vì anh ném chủ yếu bằng một tay, động tác jump shot rất không chuẩn. Mùa thu 2005 Engelland chỉnh lớn cách ném của Parker: hạ tay phải xuống, xòe ngón cái phải rộng hơn để nắm bóng ổn định hơn, nhịp ném chậm lại và đổi điểm xuất phát.
Sau một đợt tập đặc biệt và chỉnh sửa, khả năng ném trung-xa của Parker cải thiện rõ. Trước khi nhận chỉ dạy của Engelland, tỷ lệ ném ngoài vùng sơn của Parker chỉ 34,5%; mùa 2005-06 con số này lên 39,7%. Tới mùa 2008-09 tỷ lệ ném giữa của Parker đạt 45,5%. Tỷ lệ ba điểm năm tân binh chỉ 32,3%, mùa 2006-07 giành MVP Chung kết lên 39,5%, mùa 2014-15 lên 42,7%. Là point guard nhưng năm tân binh tỷ lệ phạt của Parker chỉ 67,5%; mùa 2006-07 lên 78,3%, mùa 2012-13 thậm chí 84,5%.
Nếu không có sự giúp đỡ của Engelland, Parker có lẽ vẫn trở thành point guard khá, nhưng khuyết điểm ném nhiều khả năng vẫn còn — khi đó anh khó trở thành MVP Chung kết 2007 và sáu lần All-Star. Engelland như gắn ống ngắm cho chiếc xe đua Pháp; có thêm vũ khí tấn công, cả Parker lẫn Spurs đều hưởng lợi lớn.
Leonard là một kiệt tác khác của Engelland thời Spurs. Trong một báo cáo đánh giá năm 2011 về 17 tân binh small forward hoặc shooting guard, Leonard xếp thứ 15 về điểm mỗi đợt tấn công, thứ 16 về điểm từ jump shot, còn tỷ lệ ném thì xếp chót.
Lúc đó tỷ lệ bắt bóng rồi jump shot của Leonard chỉ 32%, pull-up chỉ 28%. Dù vậy HLV Popovich và GM Buford vẫn rất thích Leonard; tại draft 2011 họ dùng George Hill đổi từ Pacers về tân binh pick 15 Leonard.
Popovich đã có sắp xếp từ trước: vừa có Leonard liền để Engelland chỉnh ném ngay. Ngày hôm sau draft Leonard bay tới San Antonio nhận tập đặc biệt với Engelland. Liên đoàn sắp lockout; trước lockout Engelland chỉ còn 72 giờ để tập với Leonard, vì theo quy định sau lockout HLV liên đoàn bị cấm liên hệ với cầu thủ về bóng rổ. Engelland trước hết chỉnh điểm xuất phát của Leonard; sau đó Leonard liên tục thử các động tác ném còn Engelland đứng cạnh quan sát, ghi chép và chọn bộ động tác phù hợp nhất. Sau khi chọn xong, Leonard luyện chăm chỉ theo đó trong thời gian lockout.
Khả năng ném của Leonard tiến bộ vượt bậc: thời đại học tỷ lệ ba điểm chỉ 25%, mùa NBA đầu tiên lên 37,6%. Dưới sự cải tạo của Engelland, Kawhi trở thành tay ném giữa và ba điểm xuất sắc. Năm 2014 Kawhi giúp Spurs vô địch và nhận MVP Chung kết.
Thunder vô địch, ông lập công lớn
Engelland làm việc ở Spurs đến năm 2022. GM Thunder Presti đào ông về. Presti từng làm ở ban lãnh đạo Spurs nên hiểu rõ năng lực của Engelland, còn Thunder rất cần một HLV ném bóng xuất sắc để nâng hỏa lực ba điểm.
Mùa 2021-22 tỷ lệ ba điểm của Thunder chỉ 32,3%, xếp chót liên đoàn. Trở thành HLV ném bóng của đội ba điểm tệ nhất là thử thách lớn, nhưng Engelland nhanh chóng giúp đội lột xác.
Mùa 2022-23 tỷ lệ ba điểm Thunder lên 35,6% (hạng 17 liên đoàn). Mùa 2023-24 lên 38,9%, vươn lên hạng nhất. Mùa 2024-25 đạt 37,4% (hạng sáu). Mùa 2025-26 đạt 36,5% (hạng chín). Ba mùa gần nhất tỷ lệ ba điểm Thunder ổn định top 10 liên đoàn; mùa 2024-25 Thunder vô địch, Engelland lại thêm một chiếc nhẫn vô địch.
Trụ cột Thunder Alexander là người hưởng lợi tiếp theo. Dưới sự mài giũa tỉ mỉ của Engelland, ném giữa, ba điểm và phạt của anh cải thiện rõ. Mùa 2024-25 Alexander một lúc ẵm cả MVP mùa thường lẫn MVP Chung kết.
Ở cấp độ cá nhân, Engelland giúp Alexander nâng tỷ lệ ba điểm từ 35% lên 37%; Dort từ 33% lên 37%; Isaiah Joe từ 35% lên 42%; Aaron Wiggins từ 31% lên 39%; Kenrich Williams từ 35% lên 39%.
Việc Engelland cải tạo Thunder thành công lớn khiến HLV Rockets Udoka thèm muốn — ông từng làm việc cùng Engelland ở Spurs. Mùa hè này Rockets đào Engelland từ Thunder về, tất nhiên là kết quả của việc Udoka lực tiến cử lên ban lãnh đạo.
Mùa trước ở vòng một playoff Rockets thua Lakers thiếu Doncic 2-4, phần lớn vì thiệt về hỏa lực ba điểm. Tỷ lệ ba điểm playoff mùa trước của Rockets chỉ 30,2%, xếp chót trong 16 đội playoff. Trung bình mỗi trận chỉ ném trúng 10,0 quả ba điểm — cũng xếp chót liên đoàn.
Với sự xuất hiện của Engelland, Amen Thompson có lẽ sẽ là người hưởng lợi lớn nhất. Amen có khả năng vận động xuất sắc nhưng ném bóng là điểm yếu; nếu nâng được khả năng ném, anh có cơ hội tiến hóa nhanh thành All-Star. Nhà báo nổi tiếng của Yahoo Kevin O’Connor đặc biệt bình luận về việc Rockets đưa về Engelland: “Đây là một thương vụ nhân sự cực tốt với Rockets. Nếu giải quyết được vấn đề jump shot của Amen Thompson, đó sẽ là một thành tựu lớn trong sự nghiệp của Engelland.”
Cập nhật lúc 2026-08-03 15:06