Theo giờ Bắc Kinh ngày 10/8, Don Nelson (còn gọi là “Nellie”) đã qua đời hôm nay, hưởng thọ 86 tuổi. Ông là HLV có số trận thắng cao thứ hai trong lịch sử NBA, từng năm lần vô địch NBA khi còn là cầu thủ, đồng thời là thành viên Đại sảnh Danh vọng bóng rổ Naismith.
Gia đình Nelson ra tuyên bố: “Vào sáng Chủ nhật (giờ địa phương), người chồng, người cha, ông nội và cụ nội yêu quý của chúng tôi — Don Nelson — đã ra đi thanh thản bên cạnh những người thân yêu nhất. Trong tuần cuối đời, bạn bè và người thân ở bên ông, tràn đầy tình yêu, trân trọng mối quan hệ quý giá ấy và cùng nhau ôn lại những kỷ niệm đẹp.”
Don Nelson lần lượt dẫn dắt Milwaukee Bucks, hai lần cầm quân Golden State Warriors, từng làm việc tại New York Knicks và Dallas Mavericks; sự nghiệp HLV NBA kéo dài tổng cộng 31 mùa, với quả mùa giải thường xuyên 1.335 thắng – 1.063 thua. Khi giải nghệ, ông từng là HLV thắng nhiều nhất lịch sử NBA; kỷ lục này bị Gregg Popovich của San Antonio Spurs phá vào tháng 3/2022.
Trong thời gian cầm quân, Nelson 18 lần đưa đội vào playoff, tổng thành tích playoff 75 thắng – 91 thua. Thời cầu thủ, ông năm lần vô địch NBA trong 11 năm khoác áo Boston Celtics; Celtics treo số áo 19 của ông vào năm 1978. Sự nghiệp cầu thủ NBA của ông kéo dài 14 mùa.
Sau khi giải nghệ cầu thủ, Nelson gia nhập Milwaukee Bucks ở mùa 1976-77 với vai trò trợ lý HLV. Chỉ sau 15 trận mùa đó, đội sa thải Larry Costello và nâng Nelson lên ghế HLV trưởng.
Mùa tiếp theo, ông kiêm cả HLV trưởng và tổng giám đốc tại Bucks. Trong 31 năm cầm quân, ông sáng tạo lối chơi “Nellie Ball” mang dấu ấn riêng, dựng nên hồ sơ huấn luyện đẳng cấp Đại sảnh Danh vọng. Triết lý này đi trước thời đại: dùng cầu thủ nhỏ hơn, thể lực tốt hơn, xây lối tấn công nhịp nhanh, dựa vào tốc độ để tạo lợi thế đối đầu. Ngay cả nhiều năm sau khi ông nghỉ hưu, ý tưởng này vẫn được cả giải rộng rãi học hỏi.
HLV trưởng Warriors Steve Kerr ra tuyên bố: “Don Nelson là nhà cách tân đích thực; ảnh hưởng của ông với bóng rổ vẫn còn đến hôm nay. Ông luôn dám phá vỡ lối nghĩ cố định, thử nghiệm đội hình và lối chơi khác biệt, luôn thấy những khả năng trên sân mà người khác không thấy. Nhiều lối chơi giờ trở thành chuyện thường ngày ở NBA hiện đại đều có thể truy về tư duy huấn luyện của Nelson.”
Nelson ba lần giành giải HLV xuất sắc nhất năm của NBA (1983, 1985, 1992), nhưng sự nghiệp cầm quân chưa từng vô địch.
Trong 11 mùa dẫn Bucks, đội chỉ hai lần không vào playoff và bảy năm liên tiếp vô địch Middivision. Nhưng bị hai đối thủ mạnh miền Đông Boston và Philadelphia kìm hãm, ông chưa bao giờ đưa đội vào Chung kết NBA và từ chức sau mùa 1986-87.
Sau một năm ngắn làm bình luận viên truyền hình, Nelson trở lại ghế HLV nhận Golden State Warriors, cầm quân bảy mùa và từ chức giữa mùa 1994-95. Trước mùa 2006-07, ông lần thứ hai trở lại Warriors, trải qua bốn mùa cuối cùng trong sự nghiệp HLV NBA.
Trước mùa 1995-96, Nelson làm HLV trưởng Knicks nhưng bị sa thải sau thành tích 34 thắng – 25 thua; trợ lý Jeff Van Gundy tiếp quản. Năm sau, Nelson đến Dallas Mavericks. Ông dùng các thương vụ ngày draft để đưa về hai thành viên Đại sảnh Danh vọng sau này là Dirk Nowitzki và Steve Nash, đảo ngược vận mệnh đội bóng. Ông dẫn Mavericks tám mùa; con trai Donnie Nelson ban đầu làm trợ lý rồi trở thành tổng giám đốc; hai người đoạn tuyệt quan hệ vào tháng 6/2021.
Nói về chuyện trước draft 1998, khi Nowitzki tham dự trại “Athletes in Action” tại Dallas một cách kín tiếng, Nelson kể với Sports Illustrated: “Trước draft, chúng tôi giấu Dirk vài tuần. Chúng tôi quyết tâm phải chọn được anh ấy, không muốn anh ấy đi thử việc ở đội khác. Anh ấy thuộc về chúng tôi, và anh ấy cũng rất hợp tác. Thế là anh ấy trốn một tuần dưới tầng hầm nhà Donnie.”
Nowitzki đăng mạng xã hội cảm ơn người thầy: “Nellie… ông không chỉ chọn tôi, ông còn tin tôi vô điều kiện. Khi chính tôi chưa nhận ra, ông đã thấy tiềm năng trong tôi. Tôi đã nói vô số lần và sẽ luôn nói: nếu không có ông là HLV đầu tiên, trao cơ hội cho tôi, tôi sẽ không có sự nghiệp sau này…”
Cuối thời kỳ dẫn Warriors, Nelson còn góp phần đưa về một siêu sao khác làm thay đổi vận mệnh đội. Ở NBA Draft 2009, ông bất chấp dư luận, thúc đẩy Warriors chọn Stephen Curry bằng pick số 7.
Curry ra tuyên bố: “Tôi được Warriors chọn phần lớn nhờ Don Nelson. Mọi người nói ông vốn không thích tân binh, nhưng từ ngày đầu tôi đến đội, ông liên tục thúc đẩy tôi, cho tôi cơ hội thể hiện tốt nhất trên sân. Mùa làm việc cùng ông, tôi học được rất nhiều. Tôi không bao giờ quên đêm ông trở thành HLV thắng nhiều nhất lịch sử NBA tại Minnesota — cả đội vui mừng chân thành vì ông. Đóng góp của ông với bóng rổ là không thể đo đếm; ông sẽ đứng trong hàng ngũ những bộ óc chiến thuật vĩ đại nhất lịch sử bóng rổ. Ông là biểu tượng huyền thoại đích thực; vô số người chịu ảnh hưởng của ông, kể cả tôi, sẽ mãi nhớ ông.”
Nelson hai lần dẫn đội All-Star NBA, và dẫn “Dream Team II” giành HCV giải vô địch thế giới bóng rổ nam 1994.
Năm 2012, Nelson được bầu vào Đại sảnh Danh vọng bóng rổ Naismith. Năm 2025, ông nhận giải Thành tựu trọn đời Chuck Daly từ Hiệp hội HLV bóng rổ Mỹ. Trước đó, thương vụ lớn của Mavericks đưa Luka Doncic sang Los Angeles Lakers khiến Nelson rất bất mãn; khi dự lễ trao giải, ông mang giày chữ ký Jordan của Doncic và thẳng thắn gọi đó là “sai lầm trời ơi đất hỡi”.
Doncic từng thân với Donnie Nelson thời ở Dallas. Anh đăng mạng xã hội, nói bóng rổ đang có một ngày buồn.
Doncic viết: “Don Nelson qua đời là một ngày buồn với bóng rổ. Tôi vô cùng kính trọng ông, kính trọng mọi điều ông làm cho bóng rổ, đặc biệt là sự trân trọng và tin tưởng với cầu thủ quốc tế. Tôi biết ơn những khoảnh khắc từng ở bên ông. Xin gửi lời chia buồn tới gia đình Nelson.”
Sau thành tích đại học nổi bật tại Đại học Iowa, Nelson tham dự NBA Draft 1962, được Chicago Zephyrs chọn ở vị trí thứ 17 và mở đầu sự nghiệp cầu thủ NBA. Trước mùa 1963-64, Los Angeles Lakers nhận ông qua claim nhưng cơ hội ra sân ít ỏi. Trước mùa 1964-65, tổng giám đốc Celtics Red Auerbach chào đón, ký hợp đồng với Nelson khi anh còn là free agent. Sau đó ông đá 11 mùa tại Boston, trung bình 11,4 điểm và 5,2 rebound, năm lần vô địch.
Suốt sự nghiệp cầu thủ, ông chơi small forward và power forward, tổng cộng 1.053 trận mùa giải thường xuyên với trung bình 10,3 điểm và 4,9 rebound; 150 trận playoff với trung bình 10,5 điểm và 4,8 rebound.
Chủ tịch NBA Adam Silver nói: “Don Nelson, bằng lòng dũng cảm, óc sáng tạo và niềm tin vững chắc, đã viết lại bóng rổ NBA. Ông gắn bó gần 50 năm với giải — trước hết là cầu thủ Celtics năm lần vô địch, rồi dựng nên sự nghiệp HLV thành công và tiên phong bậc nhất lịch sử giải. Mọi việc ông làm đều mang dấu ấn cá nhân rõ nét; ảnh hưởng ông để lại cho bóng rổ sẽ tiếp tục lan tỏa qua nhiều thế hệ.”
Sau khi rời ghế HLV, Nelson định cư trên trang trại rộng 22 mẫu tại Maui, Hawaii, và lao vào khởi nghiệp. Khi Maui hứng chịu thảm họa cháy rừng chết người năm 2023, Nelson mở các bất động sản cho thuê của mình để giúp các gia đình mất nhà cửa.
Cập nhật lúc 2026-08-12 14:13