Ngày bế mạc môn bơi lội tại ASIAD Aichi-Nagoya, Trương Vũ Phi (Zhang Yufei) một lần nữa rơi nước mắt trên bục trao giải, và đây không phải lần đầu tiên cô khóc bên hồ bơi.
Năm năm trước tại Olympic Tokyo, cũng ở chính nhà thi đấu này, Trương Vũ Phi giành huy chương vàng 200m bướm nữ và phá kỷ lục Olympic, đó là khởi điểm để nhiều người biết đến cô. Ba năm trước tại ASIAD Hàng Châu, cô giành 6 huy chương vàng và được bầu là "Vận động viên xuất sắc nhất". Hai năm trước tại Olympic Paris, "nữ hoàng bơi bướm" bị sốt lại gặp kỳ kinh nguyệt, chỉ thu về 1 bạc 5 đồng. Khi đó cô từng nghi ngờ "phải chăng mình đã già, đã đến lúc rời hồ bơi", nhưng nghĩ đi nghĩ lại, cô vẫn cảm thấy mình "có chết cũng phải chết trong hồ bơi".
Trương Vũ Phi bắt đầu tập bơi chính thức từ năm 5 tuổi, đến nay đã hoạt động trên đường đua xanh được 23 năm. Năm nay, cô lần thứ tư dự ASIAD nhưng lại để thua đồng đội với cách biệt 0,03 giây ở chung kết 100m bướm cá nhân, nhận huy chương bạc. Còn kỷ lục ASIAD mà cô lập ở nội dung 200m bướm thì lại bị cô bé 13 tuổi Vu Tử Địch (Yu Zidi) phá vỡ.
Trên bục trao giải, "nữ hoàng bơi bướm" hay cười đã rơi lệ. (Ảnh/Visual China)
Trước đó, cô đã thấy những lời kêu gọi từ bên ngoài rằng cô "lớn tuổi rồi nên nhường chỗ", nhưng cô không đồng tình: "Không phục chút nào, ít nhất hãy để tôi thử thêm vài lần nữa." Cuối cùng, sau khi vô địch chung kết 50m bướm cá nhân, Trương Vũ Phi cảm thán: "Lần này ở Tokyo, cũng đã có tràng pháo tay vang lên dành cho tôi."
Câu chuyện của Trương Vũ Phi giống như một bộ anime thanh xuân nhiệt huyết liên tục được cập nhật. Công chúng đã chứng kiến sự trưởng thành của cô suốt chặng đường: được chữa lành bởi nụ cười của cô, xúc động trước những lời chúc cô dành cho đối thủ, và cảm thán trước sự kiên trì, không chịu thua của cô sau những lần vấp ngã.
Những khoảnh khắc cảm động nhất của thể thao đỉnh cao thường diễn ra bên ngoài sân đấu. Khi chúng ta không còn chỉ chăm chăm nhìn vào huy chương vàng, sẽ dễ dàng nhận ra những chi tiết thực sự đáng suy ngẫm của kỳ ASIAD này đang dần hiện lên.
Những gương mặt quen thuộc sau khi vượt qua đỉnh cao
Tại kỳ ASIAD này, những câu chuyện đáng xem hơn cả huy chương vàng thường xảy ra với những kiện tướng được cả nước kỳ vọng và những lão tướng vẫn còn trên sân đấu.
Giành huy chương vàng toàn năng cá nhân thể dục dụng cụ nam tại kỳ ASIAD này có ý nghĩa phi thường với Trương Bác Hằng (Zhang Boheng). Nhưng điều thể hiện sự trưởng thành của anh hơn cả tấm huy chương vàng là từ Paris đến Nagoya, cách anh hiểu hai chữ "đội trưởng" đã thay đổi.
Olympic Paris 2024 là lần đầu anh dẫn dắt đội sau khi nhận chức đội trưởng đội thể dục dụng cụ nam Trung Quốc. Ở chung kết đồng đội nam, anh thi đấu sáu nội dung không một lỗi, giành được tấm huy chương bạc, nhưng thua các VĐV Nhật Bản với cách biệt 0,532 điểm. Sau này anh nói, trận đấu đó giúp anh hiểu rằng đội trưởng không chỉ là bản thân thi đấu tốt, mà còn phải cùng toàn đội "đối diện nỗi đau, mổ xẻ vấn đề đến tận gốc".
Vẻ mặt của Trương Bác Hằng tại Olympic Paris được cư dân mạng mô tả là "cười mãi rồi vỡ vụn".
Hai năm sau tại Nagoya, nửa tháng trước khi lên đường, anh bị căng cơ nhị đầu cánh tay trái, bác sĩ đội từng lo anh thậm chí khó hoàn thành phần thi. Nhưng anh chủ động xin ra trận, thi đấu đủ cả sáu nội dung ở phần thi đồng đội nam, với lý do "không muốn vì mình bị thương mà tăng thêm gánh nặng cho các đồng đội", cuối cùng dẫn dắt đội Trung Quốc bảo vệ thành công ngôi vô địch. Để chuẩn bị cho Giải vô địch thế giới tại Hà Lan sắp tới, anh lại từ bỏ các nội dung đơn lẻ cá nhân tại ASIAD, dù khả năng giành vàng của anh là rất lớn.
Từ một VĐV chỉ chăm chăm vào động tác của bản thân, đến người đội trưởng gánh vinh quang tập thể trên vai tại Nagoya, sự trưởng thành của Trương Bác Hằng không chỉ thể hiện qua điểm số, mà còn qua cách anh hiểu về trách nhiệm. Trong lòng anh, mình "trước hết là VĐV đồng đội, sau đó là VĐV toàn năng, rồi mới đến đơn lẻ".
Trước khi lên đường tới Nagoya, Trương Bác Hằng bị căng cơ nhị đầu cánh tay trái. (Ảnh/Internet)
Uông Thuận (Wang Shun), người 16 năm trước còn là em út của đội bơi Trung Quốc, nay đã trở thành người anh lớn tuổi nhất đội. Sau khi giành 1 vàng 2 đồng, anh cảm thán vào ngày bế mạc môn bơi: "Năm nay có rất nhiều lúc muốn bỏ cuộc... nhưng tôi luôn tự hỏi, ý nghĩa của sự kiên trì trước đây của mình là gì?" Có lẽ điều này đại diện cho tiếng lòng của khá nhiều lão tướng: họ đã giành không ít huy chương vàng, từng phá kỷ lục thế giới, khi buộc phải bắt đầu đối mặt với những biến động do chấn thương hay tuổi tác, thứ giúp họ tiếp tục đứng trên sân đấu từ lâu đã không chỉ là tấm huy chương vàng tiếp theo.
Nhiều lão tướng lo lắng liệu năm năm nữa mình còn có thể dự ASIAD hay không. Nhưng trước câu hỏi "khi nào sẽ giã từ sân đấu", Chusovitina 51 tuổi lại cười hỏi ngược: "Chẳng lẽ các bạn không muốn gặp lại tôi nữa sao?" 32 năm, trải qua 7 kỳ ASIAD, đối thủ của bà đã đổi từ thế hệ 7x sang thế hệ 2005, 2010. Nhưng bà chưa bao giờ thấy tuổi tác là vấn đề, bà chỉ quan tâm liệu mình có thể chiến thắng bản thân một lần nữa và có tìm thấy niềm vui trong thi đấu hay không.
Sự hiện diện của Chusovitina chính là lịch sử của thể thao đỉnh cao. (Ảnh/Visual China)
Cái gọi là trưởng thành không chỉ thuộc về những người lần đầu đứng trên sân đấu. Trương Bác Hằng đứng dậy sau thất vọng ở Paris, Uông Thuận chọn tiếp tục kiên trì trong lúc hoang mang, Trương Vũ Phi không chịu chấp nhận tuổi tác trước lớp trẻ, Chusovitina đã bắt đầu chuẩn bị cho Los Angeles hai năm tới... Họ từ lâu đã không cần huy chương vàng để chứng minh bản thân, nhưng khán giả vẫn muốn thấy họ xuất hiện trên sân đấu lần nữa.
Chúng ta vui mừng vì những bóng hình quen thuộc ấy vẫn còn đó, và cuối cùng cũng hiểu được tinh thần thi đấu quý giá nhất mà các vận động viên thể hiện. Ý nghĩa của tinh thần thi đấu vốn là vô tận, nhưng điều mà thể thao luôn ca ngợi mãi vẫn là một thứ: đối diện với sự bất định, vẫn chọn dũng cảm tiến về phía trước.
Trở lại Tokyo và giành vàng lần nữa, tâm nguyện của Trương Vũ Phi cuối cùng đã thành. (Ảnh/Chụp màn hình mạng xã hội)
"Sóng sau" cuồn cuộn ập đến, chiến đấu với những điều chưa biết
Điều chắc chắn nhất của thể thao đỉnh cao là không có gì chắc chắn. Nếu bài toán của lão tướng là tìm lại chính mình giữa những thăng trầm do tuổi tác và sự mệt mỏi, thì điều các tài năng trẻ phải đối mặt là làm sao thể hiện trọn vẹn bản thân trên một sân đấu hoàn toàn mới. Họ trẻ trung, không có gánh nặng, dám xông pha, nhưng mọi thứ trước mắt đều xa lạ, không có nhiều kinh nghiệm để rút ra, cảm giác bất định thậm chí còn mạnh hơn.
Tại kỳ ASIAD này, thương hiệu thể thao Trung Quốc Anta đã công bố một số VĐV trẻ làm đại sứ thương hiệu, bao gồm Kha Thấm Thấm (Ke Qinqin) và Nghiêm Tử Di (Yan Ziyi). Họ như những thiếu nữ thiên tài được số phận chọn lựa, mười mấy tuổi đã được đứng trên sân khấu các giải lớn, gánh trên vai kỳ vọng lớn lao. Nhưng tài năng là một món quà, cũng là một gánh nặng đặt lên vai từ sớm. Khi bạn bè cùng trang lứa còn ở trường học, các cô đã phải học cách đối mặt ống kính, đối mặt kỳ vọng, đối mặt chấn thương.
Nghiêm Tử Di 18 tuổi thắng cả năm chặng Diamond League mùa này, trở thành nhà vô địch chung cuộc trẻ nhất lịch sử nội dung này. Nhưng thực tế, khi Anta công bố ký hợp đồng đại sứ, chấn thương vai phải của Nghiêm Tử Di đã kéo dài vài tháng, sau đó trước ASIAD cô lại bị thêm chấn thương chân, công chúng từng lo cô sẽ gặp phải tình cảnh như "người bay" Lưu Tường.
May mắn thay, trong chung kết ném lao nữ, ngay lượt ném đầu tiên Nghiêm Tử Di đã đạt 70m46, phá kỷ lục ASIAD với cách biệt lớn, sau đó cô bỏ qua 5 lượt ném còn lại và vô địch với ưu thế vượt trội.
Cư dân mạng trầm trồ "Nghiêm một lao quả không hổ danh". (Ảnh/Internet)
Kha Thấm Thấm 16 tuổi lần đầu dự ASIAD, mắc lỗi rơi khỏi cầu thăng bằng ở chung kết toàn năng cá nhân nữ, tiếc nuối giành bạc với cách biệt 0,4 điểm. Một ngày sau, Kha Thấm Thấm cùng đồng đội giành chức vô địch ở chung kết đồng đội thể dục dụng cụ nữ, giúp đội Trung Quốc có 14 lần vô địch liên tiếp. Cô nói, huy chương vàng đồng đội khiến cô vui hơn, vì có thể "cùng các chị đứng trên bục trao giải".
Khi Anta công bố Kha Thấm Thấm làm đại sứ, cô đang chuẩn bị sang Nagoya thi đấu. Khi con đường phía trước của tài năng trẻ còn chưa rõ ràng, việc Anta chọn đứng cùng cô cũng là mang đến sự an tâm khi cùng VĐV đối kháng với sự bất định. Dù hành trình ASIAD lần này để lại tiếc nuối, nhưng nếu nhìn xa thêm mười năm, những tì vết nhỏ trước mắt đều sẽ trở nên không đáng kể.
Hào quang thuộc về Kha Thấm Thấm vẫn chưa bộc lộ hoàn toàn. (Ảnh/Chụp màn hình video)
Thể thao đỉnh cao không có "truyện sảng văn". Không ai thực sự "bật hack" suốt chặng đường, phần nhiều là nhờ nỗ lực, kiên trì và từng lựa chọn cụ thể để đi đến vị trí của mình. VĐV bóng bàn Khoái Mạn (Kuai Man) mà Anta công bố ngay trong thời gian thi đấu cũng là một người như vậy.
Trong trận chung kết đôi nam nữ bóng bàn tại ASIAD Nagoya, Khoái Mạn 22 tuổi cùng đồng đội Lâm Thi Đống (Lin Shidong) thắng đương kim vô địch 4-0 để giành huy chương vàng. Đây là lần đầu cô dự ASIAD, trước đó cô đã cùng đội nữ vô địch đồng đội, sau đó lại cùng Vương Mạn Dục (Wang Manyu) giành vàng đôi nữ, đăng quang "tam vương".
Nhưng chỉ hơn một năm trước, khi cô và Vương Mạn Dục lần đầu đánh cặp tại nội dung đôi nữ WTT Grand Smash Trung Quốc, họ đã bị loại ngay vòng đầu. Những nghi ngờ từ bên ngoài dành cho cô không hề ít, nhưng cô không dừng lại. Nhờ rèn luyện qua từng trận đấu, thứ hạng đơn của cô đã tăng lên thứ tư thế giới, nhịp phối hợp với đồng đội trong nội dung đôi cũng ngày càng tốt hơn.
Trên sân đấu đầy bất định, cô bộc lộ một khí chất chắc chắn: dám đón nhận thử thách, cũng chịu được nghi ngờ và áp lực. Việc Anta tung ra đoạn phim quảng cáo được quay từ sớm vào đúng đêm Khoái Mạn giành vàng đôi nam nữ, chính là để mọi người thấy rằng khi cô gái này còn chưa được tất cả mọi người đánh giá cao, Anta đã đưa ra lựa chọn kiên định.
Đằng sau tấm huy chương vàng của Khoái Mạn là sự kiên trì ngày đêm. (Ảnh/Anta)
Cái gọi là "chiến thắng" không chỉ là thứ hạng khi đến đích, mà còn là một trạng thái liên tục diễn ra: không ngừng thấu hiểu bản thân, điều chỉnh bản thân, rồi một lần nữa bước lên sân đấu. Và bên ngoài hành trình sự nghiệp của các VĐV, điều cũng đáng được nhìn thấy là hệ thống chuyên nghiệp nâng đỡ quá trình ấy.
Chu kỳ tiếp theo, không chỉ dừng lại ở bục vô địch
Với chuyện giành huy chương vàng, đoàn Trung Quốc xưa nay luôn đầy tự tin. Nhưng điều đáng quan tâm hơn số lượng huy chương vàng là có bao nhiêu người có thể biến kinh nghiệm từ kỳ ASIAD này thành sự tự tin để ra trận tại Los Angeles hai năm sau.
Đàm Hải Dương (Qin Haiyang) thua Đổng Chí Hào (Dong Zhihao) trẻ hơn ở nội dung 100m ếch nam, rồi lại giành vàng ở nội dung 50m ếch. Ngoài chuyện thắng thua, mọi người bắt đầu bàn tán về sự chuyển giao giữa "vua bơi ếch" và "tân vua bơi ếch". Không ai có thể chắc chắn ai sẽ là nhân vật chính trong chu kỳ tiếp theo, nhưng điều chắc chắn là khả năng của làng bơi Trung Quốc vẫn luôn hiện hữu.
Dù Đàm Hải Dương có giữ được danh hiệu "vua bơi ếch" hay không, khả năng của làng bơi Trung Quốc vẫn luôn hiện hữu.
Ý nghĩa của ASIAD chưa bao giờ chỉ là tấm huy chương vàng trước mắt. Đó là một cuộc duyệt binh chuyển giao thế hệ, là nơi để người mới mở mang tầm mắt, để lão tướng tìm lại nhịp độ, để đội tuyển kiểm nghiệm chất lượng. Đánh giá một VĐV không chỉ nhìn vào việc họ thắng bao nhiêu lần, mà còn xem họ đối mặt với giai đoạn khó khăn như thế nào, làm sao tìm lại chính mình trong chu kỳ sự nghiệp dài đằng đẵng.
Những câu chuyện này có thể lay động chúng ta, có lẽ vì cuộc sống của người bình thường cũng đầy những khúc nhạc đệm tương tự. Chúng ta cũng từng thấp thỏm khi đối mặt với kỳ thi, dự án, chuyển đổi nghề nghiệp, cũng từng hoài nghi bản thân sau sai lầm. Khi nhìn các VĐV tiến bước giữa sự bất định, chúng ta cũng sẽ suy nghĩ mình nên bước bước tiếp theo như thế nào.
Ngoài sân đấu, điều các VĐV thực sự trải qua là quãng thời gian tập luyện dài đằng đẵng trước đó, và những lần làm lại từ đầu hết lần này đến lần khác sau đó. Chủ nghĩa dài hạn này không chỉ là logic của thể thao, mà cũng là điều Anta luôn làm. Tại ASIAD lần này, Anta cung cấp trang phục thi đấu và tập luyện cho 20 đội tuyển quốc gia Trung Quốc, hơn 200 VĐV Trung Quốc mặc trang phục chuyên nghiệp của Anta bước lên sân đấu Nagoya. Đến từng môn, từng VĐV, đó là sự hỗ trợ chuyên nghiệp cụ thể.
Những tài năng trẻ bộc lộ "vẻ đẹp tân binh" như Vu Tử Địch cũng giống như các lão tướng, đều phải đối mặt với chu kỳ tiếp theo.
Trong số các đại sứ mà Anta hợp tác, dù là những lão tướng thực lực như Đàm Hải Dương, Trương Vũ Phi, Trương Bác Hằng, hay những tài năng trẻ như Khoái Mạn, Nghiêm Tử Di, Trần Dư Hiệt (Chen Yujie), Vu Tử Địch, Kha Thấm Thấm, họ đều đang thăng trầm, điều chỉnh và làm lại từ đầu trong chu kỳ của riêng mình. Còn điều Anta làm là có mặt khi họ tỏa sáng, đồng hành khi họ xuống dốc, và để nhiều người hơn nhìn thấy vòng cung trưởng thành của mấy thế hệ thể thao này.
Tiến về mục tiêu nhanh hơn, cao hơn, mạnh hơn giữa sự bất định là câu chuyện thuộc về mỗi người làm thể thao. Ngày 13/9/2008, nữ kiện tướng ném lao người Séc Špotáková ném được 72,28m, đến nay chưa ai vượt qua. Năm đó, Nghiêm Tử Di chưa đầy 4 tháng tuổi.
18 năm sau, khi cuối cùng đã đủ tuổi tham gia các giải người lớn, VĐV ném lao nữ Trung Quốc Nghiêm Tử Di đã ném được thành tích 71,74m, phá kỷ lục châu Á, chỉ còn cách kỷ lục thế giới tồn tại suốt 18 năm của Špotáková 52cm. Liệu cô có thể ném ra thành tích mà mọi người đều mong đợi? Câu trả lời có lẽ đang ẩn giấu trong chu kỳ tiếp theo thuộc về cô.
Cập nhật lúc 2026-10-01 01:16